Deze vier hobbels moeten genomen worden om de Wilhelminatoren te herbouwen

Nauwelijks bekomen van de schok van het instorten van de Wilhelminatoren, werd er hoopvol vooruitgekeken: de toren moest snel herbouwd worden. Dat vooruitzicht moest het “baken van hoop” zijn volgens burgemeester Daan Prevoo van Valkenburg. De wens is er nog onverminderd, niet alleen bij Prevoo, maar ook bij de inwoners van Valkenburg, de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) en meerdere erfgoedorganisaties. Maar met een onderzoek dat amper is begonnen op de Heunsberg en nog maanden kan duren, lijkt de kans op een snelle herbouw vervlogen. Maar dat is niet de enige hobbel die genomen moet worden.

1. Wie gaat herbouwen?
Want wie gaat de toren herbouwen? Vlak voor de instorting werd er een voorlopig koopcontract getekend voor de verkoop van de toren en de bijbehorende attracties. Die verkoop lijkt nu op initiatief van de eigenaar van de baan, bevestigen meerdere bronnen tegen Heuvelland Vandaag. En dat is opmerkelijk, want de plannen voor de overdracht waren in volle gang. Een medewerker van de kopende partij, Valkenburg Adventures, liep al weken mee bij het bedrijf van de familie Geenen om zich voor te bereiden op een leidinggevende rol. De familie Geenen en Valkenburg Adventures willen geen toelichting geven over de verkoop en hoe het nu verder gaat.

2. Verzekering
Blijft de familie Geenen eigenaar, dan zal ze eerst het onderzoek naar de oorzaak van de instorting moeten afwachten. Daarna gaat de verzekering zich over de zaak buigen. Algemeen bekend is dat dit vaak een langslepend proces is voordat er uitgekeerd wordt. Als er al uitgekeerd wordt, want dat blijft ook onzeker.

3. Geen herbouwplicht
Als de financiële middelen (tijdelijk) ontbreken om de toren te herbouwen, dan hoeft de eigenaar geen actie te ondernemen. Een eigenaar van een monument heeft wel een instandhoudingsplicht, maar geen herbouwplicht. “Vanuit de Erfgoedwetgeving kunnen we een eigenaar niet tot herbouw verplichten”, laat de RCE weten.

Ook de provincie heeft die mogelijkheid niet volgens een woordvoerder. “De eigenaar kan - zowel door de Provincie als door de RCE – op basis van de Erfgoedwet en de Omgevingswet niet worden gedwongen om de toren te herbouwen.”

4. Materiaal
Als de financiële hobbels genomen zijn, dan is er nog de vraag waarmee de toren herbouwd kan worden. De RCE heeft de gemeente geadviseerd om zoveel mogelijk originele elementen veilig te stellen en die te gebruiken bij de herbouw. Maar met het slopen van het enige resterende stuk, de overeind staande steunbeer, blijven er weinig originele stukken van de toren over. Toch hoeft dat geen belemmering te zijn. Ook met nieuwe brokken mergel kan de toren herbouwd worden. Of er dan opnieuw het predicaat rijksmonument op komt, blijft de vraag.

Acties
De Valkenburgers laten zich niet ontmoedigen door eventuele hobbels. Burgemeester Prevoo heeft na de instorting veel toezeggingen voor donaties en hulp uit het hele land gekregen. Ook hebben mensen hulp aangeboden om een crowdfunding op te zetten. Prevoo heeft dit idee het comité Baken van Hoop gedoopt. “Maar dat idee kan pas realiteit worden als herbouw van de toren aan de orde is. Of herbouwd wordt, hoe en wanneer daar kunnen we nu nog niets over zeggen”, stelt Prevoo.