Kerken in Valkenburg onder druk door vergrijzing en oplopende kosten
De kerken in de gemeente Valkenburg aan de Geul staan onder druk door vergrijzing, teruglopende inkomsten en stijgende onderhoudskosten. Zo zijn er grote problemen bij de kerk in het centrum, zorgen in Broekhem en een gedeeltelijk slecht onderhouden kerkhof in Houthem.
Dat blijkt uit onderzoek in opdracht van de gemeente Valkenburg aan de Geul is opgesteld.
Schade en zorgen per kerk
Vooral de H.H. Nicolaas en Barbarakerk in het centrum van Valkenburg kampt met grote problemen. Tijdens de overstromingen in 2021 stond het gebouw 1,30 meter onder water, met ernstige vochtschade tot gevolg. In de nieuwe restauratieplannen wordt daarom rekening gehouden met aanpassingen, zoals het vervangen van houten kerkbanken door stoelen.
In de H. Jozefkerk in Broekhem is juist de lage opkomst een punt van zorg. Met gemiddeld zo’n 25 bezoekers per week wordt de situatie als zorgelijk bestempeld. Om kosten te besparen worden doordeweekse diensten al gehouden in een kleinere dagkapel, zodat minder hoeft te worden gestookt.
Bij de H. Gerlachuskerk in Houthem speelt vooral de staat van het kerkhof. Veel graven verkeren in slechte staat en vragen om herstel, wat extra kosten met zich meebrengt.
Algemene problemen
De zeven kerken in de gemeente hebben allemaal te maken met dezelfde uitdagingen. De bevolking vergrijst, het aantal kerkgangers neemt af en inkomsten uit collectes en misintenties lopen terug. Tegelijkertijd blijven de onderhoudskosten stijgen. Volgens de visie is die situatie op de lange termijn financieel niet houdbaar zonder nieuwe functies voor de gebouwen.
Toekomst en plannen
De visie moet helpen om leegstand te voorkomen en het religieuze erfgoed te behouden. Daarbij wordt gekeken naar een bredere maatschappelijke en toeristische rol voor de kerken. Ook wordt ingezet op samenwerking tussen kerkbesturen, inwoners en de gemeente. Om de problemen aan te pakken, adviseert de kerkenvisie onder meer om per kerk een toekomstplan op te stellen en te starten met pilotprojecten waar leegstand dreigt. Ook wordt ingezet op een sterkere toeristische rol van de kerken en betere afstemming met ander maatschappelijk vastgoed in de gemeente.
Voor het onderhoud maken de kerken onder meer gebruik van landelijke subsidies, die tot 60 procent van de kosten kunnen dekken. Daarnaast zijn er provinciale regelingen die bij grote projecten kunnen oplopen tot een half miljoen euro.
De kerkenvisie is opgesteld door Klement Rentmeesters, in opdracht van de gemeente Valkenburg aan de Geul, en dient als basis voor toekomstig beleid rond het behoud en gebruik van de kerkgebouwen.
