Rapport: 'Gedupeerden watersnood wantrouwender richting overheidsinstanties’

Gedupeerden van de watersnood zijn wantrouwender geworden richting overheidsinstanties. Dat staat in het eindrapport van HKV in opdracht van Rijkswaterstaat en bureau Deltares. Volgens het bureau zijn de slachtoffers in Meerssen wantrouwender en bozer op de overheid dan in Valkenburg. Daar zijn de inwoners juist teleurgesteld in de communicatie tijdens de crisis. 

Het onderzoeksbureau sprak met tientallen gedupeerden uit Valkenburg, Meerssen en Maastricht. Het rapport moet Rijkswaterstaat duidelijkheid bieden over hoe de crisis door de bewoners is ervaren. 

Gesprekken
Wantrouwen is een van de bevindingen die in het rapport naar voren komt. “Een andere duidelijke bevinding was dat enkele slachtoffers wantrouwend zijn tegenover Rijkswaterstaat, waterschappen, de Veiligheidsregio, gemeenten en door hen ingehuurde partijen (zoals Deltares)”, staat in het rapport. In een van de gesprekken wordt gezegd: “Als ik iets heb geleerd [...], is het dat ik niet meer op de overheid kan rekenen.” 

Schuld
Een bewoner zegt tegen de onderzoekers dat de overheid het hoe dan ook niet goed kan doen. De overheid krijgt toch de schuld, zegt de bewoner. “Nog steeds blijkt er wantrouwen te zijn en ja, waar komt dat vandaan? Menselijke natuur? [...] Ik weet het niet.”

Sifon Bunde
Volgens de onderzoekers zijn gedupeerden ook wantrouwender vanwege wanbeleid en gebrek aan controle en beheer van bepaalde waterwerken. “Ik wil niet zeggen dat er geen overstroming zou zijn geweest. Maar er is de beleving dat het nooit zo erg had hoeven zijn. Dat het achterstallig onderhoud is geweest heeft natuurlijk wel ingedaald”, aldus de bewoner. Ze verwijst ook naar de sifon, een soort watertunnel, in Bunde. Daar gaat de Geul onder het Julianakanaal door. Tijdens de overstromingen raakte de duiker verstopt vanwege alle troep die het water meenam. “Als die sifon schoon was geweest was de schade waarschijnlijk veel minder of helemaal niet geweest in bepaalde gebieden.” Doordat de sifon verstopt raakte, trok er meer water richting Bunde en Geulle. 

Verplichte evacuatie
Ook zijn de slachtoffers kritisch op de informatievoorziening. Een bewoner uit het zwaar getroffen Geulle zegt hierover: “Om half twaalf [toen ik het NL-Alert ontving] stond het [water] hier al een meter. Dus voor mij was het NL-Alert gewoon veel te laat.” Ook zouden hulpdiensten volgens bewoners hebben gezegd dat inwoners verplicht moesten evacueren, terwijl dat niet het geval was en het om een advies ging. “Toen stonden we eigenlijk klaar om in te stappen [in de boot van de reddingsbrigade] en toen wilden ze een kruis op het huis zetten van ‘het huis is leeg’. En ik zei, ‘Nee, mijn man blijft hier, die gaat niet mee’. Ja, dat mocht niet. Die werd verplicht mee te gaan, dus dat was ook geen vraag.”

Waarschuwingssysteem
Het onderzoeksbureau adviseert om een waarschuwingssysteem op te tuigen. Bewoners kunnen daardoor op tijd worden gealarmeerd. Ook moet er een vast aanspreekpunt komen tijdens de ramp.  Ook moet er meer begrip komen voor de emoties van slachtoffers. De onderzoekers adviseren daarom om tijdens een ramp in te gaan op de emoties en zo de ‘dramatische’ sfeer af te zwakken.